Je hebt ze vast weleens gezien: lange, witte strepen die vliegtuigen achterlaten aan een strakblauwe hemel. Deze zogenoemde vliegtuigstrepen, of condensstrepen (Engels: contrails), lijken onschuldig, maar hebben verrassend veel invloed op ons klimaat.
Hoe ontstaan vliegtuigstrepen?
Vliegtuigstrepen ontstaan op grote hoogte, meestal tussen de 8 en 12 kilometer. Daar is de lucht ijskoud en bevat weinig vocht. Wanneer een straalmotor brandstof verbrandt, komen er onder andere waterdamp en roetdeeltjes vrij. De hete uitlaatgassen mengen zich met de koude lucht, waardoor de waterdamp condenseert en bevriest tot kleine ijskristallen. Die kristallen vormen samen de witte strepen die je ziet.
Soms verdwijnen ze snel, soms blijven ze uren zichtbaar en vormen ze zelfs uitgestrekte wolken. Dat hangt af van de luchtvochtigheid en temperatuur op die hoogte.
Zijn vliegtuigstrepen schadelijk?
Op zichzelf zijn vliegtuigstrepen geen vervuilende stof, maar ze hebben wel klimaateffecten. Wanneer deze strepen lang blijven hangen en uitwaaieren tot een soort sluierbewolking, veranderen ze de warmtebalans in de atmosfeer. Ze kunnen overdag zonlicht weerkaatsen, maar houden ’s nachts juist warmte vast. Onder de streep versterken ze het broeikaseffect.
Onderzoekers schatten dat vliegtuigstrepen wereldwijd een vergelijkbaar of zelfs groter effect op de opwarming van de aarde kunnen hebben dan de CO₂-uitstoot van de luchtvaart zelf. Vooral in drukbevolkte luchtruimen zoals boven Europa en Noord-Amerika is dit effect merkbaar.
Wat kun je er tegen doen?
Er zijn verschillende oplossingen in ontwikkeling:
- Andere vliegroute: vliegtuigen iets hoger of lager laten vliegen om condensvorming te voorkomen
- Schonere brandstoffen: duurzame kerosine vermindert roetdeeltjes die nodig zijn voor ijskristalvorming
- Betere weersvoorspellingen: zo kan vooraf worden bepaald waar strepen zullen ontstaan
Ook minder vliegen draagt natuurlijk bij aan minder vliegtuigstrepen en minder klimaateffect.
Samenvatting
Vliegtuigstrepen zijn het resultaat van waterdamp en roet die op grote hoogte bevriezen tot ijskristallen. Hoewel ze vaak onschuldig lijken, hebben ze een meetbare invloed op het klimaat. Lang aanhoudende strepen kunnen bijdragen aan extra opwarming van de aarde. Minder luchtverkeer, schonere technologie en aangepaste vliegplannen kunnen helpen om dit effect te beperken.
