Tulpenbollen planten: tot wanneer kan het nog?

Half november liggen er bij veel tuinbezitters nog bollen in de schuur die eigenlijk al in de grond hadden gemoeten. Terecht dat je je dan afvraagt of het nog zin heeft. Meestal wel. Het antwoord ligt niet bij de kalender, maar bij de grond zelf: zolang die nog te bewerken is, kun je door.

Tot wanneer kun je tulpenbollen nog planten?

Je kunt tulpenbollen planten tot de grond hard bevroren is, en dat is in de meeste Nederlandse winters pas diep in december of zelfs in januari. De RHS noemt september tot en met november als het normale plantvenster, maar voegt toe dat je in regio’s met strenge winters juist dieper moet planten om de bol te beschermen tegen doorzettende vorst. Niet de maand op de kalender is dus de grens, maar of je nog een gat kunt graven. Kun je met een schep nog 10 tot 15 centimeter diep komen zonder op een bevroren laag te stuiten, dan kan de bol nog de grond in.

Waarom november eigenlijk het beste moment is

Vroeg planten, in een nog warme septembergrond, lijkt een voorsprong maar werkt averechts: in warme grond is de kans op schimmel en de gevreesde tulpenvuur groter. Pas als de bodem is afgekoeld, meestal vanaf half oktober, zet de bol zich zonder die extra schimmeldruk. November is daarom het moment waarop de meeste kwekers en tuincentra adviseren te planten, niet omdat het dan al vorst is, maar omdat de grond dan koud genoeg is zonder dat de winter al toeslaat.

Hoe weet je of de grond te bevroren is?

Je herkent bevroren grond aan een harde, witte bovenlaag waar een schep niet meer doorheen gaat, en dat gebeurt pas na een aantal opeenvolgende koude dagen, niet na één koude nacht. Het KNMI, met het hoofdstation in De Bilt, maakt onderscheid tussen vier soorten vorst: lichte vorst (-0,1 tot -5,0 °C), matige vorst (-5,1 tot -10,0 °C), strenge vorst (-10,1 tot -15,0 °C) en zeer strenge vorst (-15,1 °C en kouder). Nachtvorst is al een feit zodra de temperatuur op 10 centimeter boven de grond onder het vriespunt komt. Eén koude nacht is niet erg. Lichte vorst bevriest alleen de bovenste centimeters, en de grond daaronder blijft meestal nog zacht genoeg om in te planten. Pas bij een aanhoudende periode van matige tot strenge vorst, meestal een paar dagen achter elkaar onder de -5 °C, vriest de grond zo diep dicht dat je er niet meer doorheen komt. De praktijktest blijft de beste: kun je met een schep of plantschepje nog een gat van 10 tot 15 centimeter maken, dan is de grond nog werkbaar.

Plantdiepte per bolmaat

De RHS-vuistregel is twee tot drie keer de hoogte van de bol. Omdat de maat op de verpakking de omtrek in centimeters is, en niet de hoogte, vertaalt die regel zich per bolmaat naar een iets andere diepte dan de standaardtip van “10 tot 15 centimeter” die overal rondgaat:

Plant lichte, kleinere bollen dus gerust iets minder diep dan de grote 12+ maat. Houd tussen de bollen minstens twee keer de breedte van de bol als afstand aan, zodat de bollen bij het groeien niet tegen elkaar aan duwen.

Wat verandert er als je laat plant?

Een bol die in december of januari de grond in gaat, bloeit meestal nog, maar vaak een tot twee weken later dan een bol die al in oktober stond. De bloem blijft ook iets kleiner, omdat de bol minder tijd heeft gehad om vóór de winter wortels te zetten. Vervelend is dat niet echt te repareren: een late bol haalt een vroege planting nooit helemaal in, ook niet met extra mest of water. Toch is dat geen reden om de bollen weg te gooien. Een latere, iets kleinere tulp is nog altijd beter dan een bol die in de schuur verschrompelt. Wil je dat de bloei dichter bij die van je eerder geplante bollen komt, plant de late bollen dan iets dieper binnen de bandbreedte uit de tabel.

Bollen die je in januari nog vindt: wat nu?

Vind je in januari nog een netje bollen achter in de schuur, kijk dan eerst naar de grond. Is die nog te bewerken, plant ze dan gewoon alsnog op de normale diepte: je verliest wat bloeitijd, maar de bol gaat niet verloren. Is de grond wel hard bevroren, zet de bollen dan in een pot met gewone potgrond en plaats de pot buiten tegen een muur of in een onverwarmde schuur, zodat ze de kou nog krijgen die nodig is om straks te bloeien. Voelen de bollen zacht, slap of beschimmeld aan, dan zijn ze rot en kun je ze beter weggooien, want planten heeft dan geen zin meer. Moet je nog even wachten voor je kunt planten, bewaar ze dan koel, droog en donker, bijvoorbeeld in een papieren zak in de garage, nooit in een afgesloten plastic zak.

Tulpen hoef je in tegenstelling tot dahlia’s overwinteren dus niet uit de grond te halen voor de winter: je plant ze er juist in. Twijfel je welke andere bolgewassen en vaste planten wel winterhard genoeg zijn om zonder bescherming buiten te staan, lees dan welke winterharde planten dat zijn. En plan je de borders voor volgend jaar helemaal opnieuw in, kijk dan bij het ontwerpen en aanleggen van een tuin hoe je bolgewassen een vaste plek geeft tussen de blijvers.

Veelgestelde vragen

Kun je tulpenbollen nog in januari planten?

Je kunt tulpenbollen in januari nog planten als de grond niet hard bevroren is, maar reken dan op een latere en vaak iets kleinere bloei. Zet ze bij een zachte winter alsnog in de volle grond op de normale diepte; is de grond wel bevroren, bewaar de bollen dan koel en droog en plant ze zodra je weer een gat kunt graven.

Wat gebeurt er als je tulpenbollen te laat plant?

Te laat geplante tulpenbollen bloeien meestal nog, maar later in het voorjaar en met een iets kleinere bloem, omdat de bol minder tijd heeft om voor de winter wortels te vormen. Volgens de RHS wortelen tulpen het beste als ze voor de vorst de kans krijgen zich te zetten, dus hoe eerder in het najaar, hoe steviger de start (RHS, Tulip growing guide).

Hoe diep moet je een tulpenbol planten?

Een tulpenbol plant je twee tot drie keer zo diep als de bol zelf hoog is (RHS, Tulip growing guide). Voor een standaardbol van 11/12 cm omtrek komt dat neer op ongeveer 7 tot 12 centimeter, voor de grotere maat van 12 cm en groter op 8 tot 15 centimeter.

Kun je bevroren tulpenbollen nog gebruiken?

Een tulpenbol die licht bevroren is geweest, tot -5 °C volgens de KNMI-grens voor lichte vorst, overleeft dat meestal zonder schade omdat de bolschubben bescherming bieden. Bij matige tot strenge vorst, of als de bol zacht en drijvend aanvoelt, is hij rot of dood en kun je hem beter weggooien.

Kun je tulpenbollen in een pot planten als de grond bevroren is?

Ja, in een pot met potgrond lukt planten vaak nog wel als de volle grond al bevroren is, omdat je die potgrond zelf los en werkbaar houdt. Zet de pot na het planten buiten tegen een muur of in een onverwarmde schuur, zodat de bollen toch de kou krijgen die nodig is om te bloeien.

Moet je tulpenbollen een nachtje in water zetten voor je ze plant?

Nee, tulpenbollen hoef je niet in water te zetten voor je ze plant, dat is alleen nodig bij bolgewassen die je op water laat trekken, zoals een hyacint in een glazen vaas. Plant een tulpenbol droog in de grond: te veel vocht voor het planten vergroot juist de kans op schimmel en rot.

Hoe lang blijven tulpenbollen goed?

Droog, koel en donker bewaard blijven tulpenbollen meestal tot een paar maanden na aankoop goed, maar ze zijn op hun best in hetzelfde plantseizoen waarin je ze koopt. Bollen die je over de zomer heen bewaart voor het volgende najaar, drogen vaak te veel uit of beginnen te schimmelen, dus koop ze liever elk jaar vers in plaats van een netje te laten liggen tot het seizoen daarna.