Bougainvillea overwinteren: licht en 10 graden, of koel en kaal
- Overwinteren
- 7 min lezen
- Sander Verhoeven
Wanneer: bougainvillea overwinteren
| Doel | Maanden | Wat doe je |
|---|---|---|
| Binnenhalen | september, oktober | Water afbouwen, stoppen met voeding, naar binnen zodra nachten onder 5 °C komen |
| Winterrust | november, december, januari, februari | Licht en 10 tot 15 °C met af en toe water, of koel en bijna droog zonder blad |
| Snoeien en wakker maken | februari, maart | Terugsnoeien net voor de groei, water en licht opvoeren |
| Weer naar buiten | mei | Na de laatste nachtvorst, eerst een week in de halfschaduw wennen |
Gevulde vakjes zijn de maanden waarin je iets doet. Het dik omrande vakje is oktober, de maand van nu.
Een bougainvillea die in augustus de hele schutting vol magenta zette, kan in oktober binnen een week al zijn blad laten vallen. Dat is kou. De plant komt uit Zuid-Amerika en gaat bij vorst dood, maar bij een paar graden boven nul schakelt hij over op een wintermodus die hij maanden volhoudt. Je kunt kiezen tussen twee manieren: hem groen houden op een lichte plek rond 10 tot 15 °C, of hem kaal en koel laten overwinteren, net boven nul. Beide werken. Welke je kiest, hangt af van de ruimte die je hebt. Hieronder staat per methode wat je doet, en vooral wanneer, want het binnenhalen is in Nederland vaak later dan goed is.
Wanneer haal je een bougainvillea naar binnen
Een bougainvillea haal je naar binnen zodra de nachten onder de 5 °C komen, en in elk geval vóór de eerste nachtvorst. De Royal Horticultural Society (RHS), de Britse tuinvereniging die alle tuinplanten op winterhardheid beoordeelt, classificeert de bougainvillea als halfwinterhard: buiten in de zomer, vorstvrij in de winter. Hun advies is een nachttemperatuur van minimaal 10 °C. Rassenbeschrijvingen van de RHS geven aan dat de plant een korte periode rond 0 °C overleeft als de kluit vrij droog is, met een voorkeur voor minimaal 7 tot 10 °C.
In Nederland komt dat moment eerder dan de tuincentra het vertellen. Uit de dagelijkse minimumtemperaturen van KNMI-station De Bilt over 35 jaar (1991 tot en met 2025) blijkt:
- De eerste nacht van 5 °C of kouder valt gemiddeld al rond 21 september. In een kwart van de jaren is dat vóór 14 september.
- De eerste nacht van 3 °C of kouder valt gemiddeld rond 11 oktober.
- De eerste nachtvorst valt gemiddeld rond 9 november, maar in 15 van de 35 jaren vroor het al vóór 1 november. De vroegste nachtvorst in de reeks was op 30 september (2018).
Een bougainvillea die half oktober nog op het terras staat, heeft dus vrijwel zeker al een paar koude nachten gehad. Dat is niet meteen fataal, maar wel de reden dat hij binnen zijn blad laat vallen. Begin met het voorbereiden in september en zet hem binnen zodra de weersverwachting een nacht onder 5 °C geeft. Op een beschutte plek tegen een zuidmuur win je een week of twee, niet meer.
Voorbereiden in september
De RHS adviseert om na de bloei, meestal in september, de plant langzaam droger te houden en te stoppen met bemesten. Dat zet de groei stil en maakt de plant steviger voor de verhuizing. Zo pak je het aan:
- Bouw het water af: laat de bovenste centimeters van de kluit opdrogen tussen twee gietbeurten en geef niet meer elke dag.
- Stop met voeding vanaf begin september, want vloeibare mest geeft zacht nieuw blad dat binnen meteen valt.
- Controleer op ongedierte. Bougainvillea is gevoelig voor wittevlieg, wolluis, bladluis en spint, en binnen in droge lucht vermenigvuldigt dat zich in een paar weken tot een plaag die je de hele winter niet meer kwijtraakt. Spuit de plant af en kijk onder het blad voordat hij naar binnen gaat.
- Snoei nog niet. Het grote snoeiwerk doe je in februari of maart, net voor de groei begint; nu knip je alleen af wat in de weg zit bij het verplaatsen.
Methode 1: licht en 10 tot 15 °C, met blad
Dit is de methode die de RHS voorschrijft en de enige waarbij de plant zijn blad houdt. Je hebt een lichte plek nodig met een nachttemperatuur van minimaal 10 °C en overdag een paar graden warmer: een serre, een onverwarmde maar vorstvrije kas met wat bijverwarming, een koele slaapkamer voor een groot raam op het zuiden, of een trappenhuis met veel licht.
Geef zo veel licht als je kunt, want een bougainvillea bij een noordraam verliest zijn blad alsnog. Water geef je vanaf november af en toe maar dan grondig, waarbij de kluit tussendoor flink mag opdrogen; een natte kluit bij 10 °C geeft wortelrot. Voeding krijgt hij niet tot februari. Qua temperatuur is 10 tot 15 °C ideaal. In een verwarmde woonkamer van 20 °C blijft hij wel in leven, maar wordt het blad slap en komen spint en wolluis snel.
Valt er in deze methode toch blad? Dat gebeurt bij een temperatuurschok of te weinig licht. De plant is dan niet dood. Geef minder water en wacht tot februari.
Methode 2: koel en kaal, net boven nul
Heb je geen lichte warme plek, dan mag de bougainvillea volgens de RHS ook boven het vriespunt bewaard worden, mits de kluit vrij droog blijft. Hij laat dan al zijn blad vallen en gaat in rust. Een garage met een raam, een onverwarmde schuur die niet bevriest of een vorstvrije kelder zijn geschikt. Houd rekening met het volgende:
- Houd de temperatuur tussen 2 en 8 °C en zorg dat het nooit vriest. Een minimum-maximumthermometer van een paar euro naast de pot is geen overdreven luxe.
- Een kale plant heeft weinig licht nodig, maar helemaal donker is af te raden; een raam in de garage is genoeg.
- Water geef je heel weinig, een scheutje per drie tot vier weken, net genoeg om de wortels niet te laten verdrogen. Druk met je vinger in de grond en geef pas iets als het diep in de pot droog is.
- Kijk elke paar weken of de takken nog soepel zijn en of er geen schimmel op de grond staat.
Deze methode kost in het voorjaar twee tot drie weken extra voordat de plant weer vol in blad staat, en een plant die te droog is gehouden, laat soms een hele tak sterven die je dan in maart wegknipt. Verder is het verschil in bloei klein.
Februari en maart: snoeien en wakker maken
De bougainvillea bloeit op het hout van het lopende jaar. Daarom snoei je volgens de RHS eind februari of begin maart, net voordat de groei op gang komt. Knip lange scheuten tot de helft terug en haal dunne, kruisende takken weg. Een oude, verhoute plant mag je flink inkorten; hij groeit er doorheen.
Daarna voer je water en licht op. Vanaf februari neemt het daglicht toe en loopt de plant uit. Zet een kale plant uit methode 2 nu op een lichtere en warmere plek. Verpotten doe je ook in deze periode, in een kleigebaseerde potgrond zonder veen. Vanaf half april, als de plant goed groeit, geef je elke week stikstofrijke voeding. Zodra de schutbladen kleur krijgen, wissel je naar kaliumrijke voeding.
Naar buiten gaat hij pas na de laatste nachtvorst. In De Bilt valt die gemiddeld rond 17 april, maar de laatste in de reeks was op 15 mei 2020. Half mei is dus een veilige datum. Laat hem de eerste week in de halfschaduw wennen aan de buitenlucht, anders verbrandt het zachte blad.
Welke bougainvillea overwintert het makkelijkst
Voor een pot zijn Bougainvillea glabra en de hybride Bougainvillea × buttiana het geschiktst, omdat ze al jong bloeien en compact blijven. Ze overwinteren ook het makkelijkst. De RHS noemt ‘Poulton’s Special’ (roze-magenta, bekroond met de Award of Garden Merit), ‘Raspberry Ice’ (bont blad, kersrode schutbladen) en ‘African Sunset’ (oranje). Grote klimmende planten van drie meter of meer zijn lastig te verhuizen; die zet je in een kuip op wieltjes of je kiest voor een plek in de serre waar ze het hele jaar kunnen staan.
Andere kuipplanten die nu naar binnen moeten, staan in planten overwinteren. Mediterrane planten die juist buiten mogen blijven, lees je in olijfboom overwinteren en is een oleander winterhard. Wie ook geraniums overhoudt, vindt bij geraniums overwinteren dezelfde keuze tussen koel en kaal of licht en groen.
Veelgestelde vragen
Kan een bougainvillea buiten blijven in de winter?
Een bougainvillea kan in Nederland niet buiten blijven in de winter, want de plant verdraagt geen vorst. Volgens de RHS overleeft hij hoogstens een korte periode rond 0 °C als de kluit droog is. Een winter in De Bilt telt gemiddeld ruim 50 vorstnachten, met een minimum dat in de meeste jaren tussen -5 en -10 °C ligt. Een ingepakte pot tegen een zuidmuur is dus geen optie, binnen vorstvrij wel.
Waarom verliest mijn bougainvillea binnen al zijn blad?
Een bougainvillea verliest binnen zijn blad door een temperatuurschok, te weinig licht of een kluit die te nat is bij lage temperatuur. Een plant die van 15 °C buiten naar 20 °C in de woonkamer gaat, laat vaak binnen een week alles vallen. Dat is geen teken dat hij dood is. Geef minder water, zet hem lichter en wacht tot februari.
Hoe vaak geef je een bougainvillea water in de winter?
Een bougainvillea geef je in de winter weinig water: bij een lichte plek rond 10 tot 15 °C eens in de twee tot drie weken grondig, bij een koele kale overwintering een scheutje per drie tot vier weken. Laat de kluit tussendoor goed opdrogen. Vanaf februari, als het licht toeneemt, bouw je het water weer op.
Wanneer snoei je een bougainvillea?
Een bougainvillea snoei je eind februari of begin maart, net voordat de groei begint. De plant bloeit op het hout van het lopende seizoen, dus wat je nu wegknipt, kost geen bloemen. Knip lange scheuten tot de helft terug en haal dun en kruisend hout weg. In het najaar snoei je niet, behalve wat in de weg zit bij het verhuizen.
Welke temperatuur is ideaal om een bougainvillea te overwinteren?
De ideale temperatuur om een bougainvillea te overwinteren is 10 tot 15 °C op een lichte plek, met een nachtminimum van 10 °C volgens de RHS. Daarbij houdt hij zijn blad. Lukt dat niet, dan is 2 tot 8 °C in een vorstvrije garage of schuur het alternatief; de plant gooit dan zijn blad af en komt in het voorjaar twee tot drie weken later op gang.
